Lezingencyclus: Verlangen, waarom het belangrijk is

door Peter Schuh

Velen hebben de neiging te denken dat boeddhisme alleen maar gaat over het uitdoven van begeerte. Dat wil zeggen: om helemaal geen begeerte meer te hebben. De ultieme staat van bevrijding wordt vaak beschreven als het bereiken van een staat van zijn zonder verlangen. Als boeddhisten nu werkelijk verlangen naar een staat van verlangen-loosheid, dan is het een paradox. Hoe kan iemand verlangen naar de staat van verlangenloosheid? Zolang je verlangt naar de staat van verlangenloosheid, zal er altijd verlangen zijn.
In feite moeten we anders kijken naar het begrip verlangen. In het boeddhisme maken we namelijk onderscheid tussen verschillende soorten verlangens. Niet alle verlangens zijn hetzelfde, waardoor we niet alle verlangens hoeven te doven.
Wat het boeddhisme ons hiermee wil zeggen is om onderscheid te maken tussen de vormen van verlangen, namelijk verlangens die ons vernederen en verlangens die ons verheffen. Want sommige vormen van verlangen zijn uiterst nuttig en kunnen helpen bij het verder ontwikkelen van ons innerlijke pad.

Hierdoor leren we onderscheid te maken tussen de verschillende soorten van verlangen, en kunnen we zien welke vormen van verlangen leiden tot hunkering, grijpen, fixatie en vastklampen, en welke vormen van verlangen ons naar het innerlijke pad brengen. In wezen zetten laatstgenoemde verlangens onze egocentrische gewoontepatronen niet opnieuw in gang. Zij zullen veel eerder leiden tot de ervaring van tevredenheid, bevrediging en vervulling.

Als we helemaal geen verlangen zouden hebben, zou er geen motivatie zijn en zou er geen wil zijn om iets te doen. Apathie neemt dan de overhand. Alles zou gewoon, onbeduidend, of betekenisloos worden. Maar door het ontwikkelen van begrip van deze verschillende soorten van verlangens, kunnen we leren om verlangen te gebruiken om de meer negatieve vormen te overwinnen.
Dit concept van streven is een belangrijk concept binnen het boeddhisme. Streven naar en het bereiken van bepaalde doelen, jezelf verbeteren, vooruit gaan, gemotiveerd zijn, je energiek voelen. Al deze dingen zijn positieve motiverende krachten die het verlangen vereisen.
Vanuit boeddhistisch oogpunt moeten we leren het verlangen zo te gebruiken dat we de destructieve aspecten van het verlangen kunnen overwinnen door positieve motivatie en activiteit. De destructieve elementen komen van buitensporige verlangens in al hun vormen – buitensporige verlangens zoals hebzucht. Zelfs vanuit een gewoon alledaags gezichtspunt begrijpen we de gevaren die verbonden zijn aan ongecontroleerde, buitensporige en ongebreidelde verlangens.
Er is een litanie van menselijke zwakheden dat voortkomt uit ongecontroleerde verlangens. Wanneer het verlangen niet wordt gecontroleerd, niet beheerd, kan het zich manifesteren als zeer destructief. Maar op grond daarvan moeten we niet concluderen dat we het verlangen helemaal moeten overwinnen.   

Data:
26 september
31 oktober: gaat wegens omstandigheden niet door
28 november

19 december

Tijd: 11.00 – 12.30 uur

Locatie: Prins Alexanderweg 54b, Huis ter Heide (Zeist)

Kosten: € 5,- gaarne vooraf overmaken op bankrekeningnummer NL24 ABNA 0433 8541 62 t.n.v. Stichting Bodhisattva o.v.v. ‘Lezing zondagmorgen’.

Aanmelden: info@stichtingbodhisattva.nl  of tel. 06 28373039